Prof. Dr. Egbert Adriaan KREIKEN (1896-1964)

Prof. Dr. Kreiken, 1 Kasım 1896 da Hollanda'nın Barneveld şehrinde doğdu. Doktora çalışmasını 1923 yılında zamanın en kıymetli astronomlarından biri olan Prof. Dr. J. C. Kapteyn'in danışmanlığında tamamladı. Zor bir hayat geçiren Prof. Dr. Kreiken, Hollanda, Endonezya ve Liberya'da çalıştı. Bir süre Endonezya Eğitim Bakanı olarak görev yapan Prof. Dr. Kreiken, kendisine yapılan Ankara Üniversitesi Astronomi Enstitisü müdürlüğü görevini kabul ederek 1954 yılında Ankara'ya geldi.

O yıllarda Matematik Bölümüne bağlı bir kürsü olarak eğitim veren Astronomi Enstitüsü, öğretim elemanı yetersizliğinden kapanma noktasına gelmişti. Prof. Dr. Kreiken'in ilk sene astronomi öğrenimi gören sadece beş öğrencisi vardı. İkinci sene bu sayı üç misli artarak onbeşi buldu. İlk iki senenin tecrübesinden sonra Türk öğrencilerin daha istekli ve daha çalışkan olduklarını gördü. Bu izlenimine dayanarak Türk öğrencilerinin daha iyi yetişebilmesi için gerekli girişimlerde bulunarak onların hemen hemen hepsinin yurtdışında doktora yapmalarını sağladı. Bu bilim insanları, uzun süreler başta A. Ü. Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü olmak üzere ülkemizin diğer astronomi bölümlerinin ve gözlemevlerinin kurulup gelişmesinde hizmet vermiş ve halen vermektedirler.

Prof. Dr. Kreiken'in önerisiyle Türkiye'de gözlemsel astronomiyi başlatmak amacıyla bir üniversite gözlemevi kurulması kararlaştırıldı. Fakülte binalarının kentin içinde olması nedeniyle, uzun araştırmalardan sonra Ankara'nın 18 km güneyinde, Ahlatlıbel mevkiinde bir bölge Prof. Dr. Kreiken tarafından gözlemevi yeri olarak seçildi. Arazi satın alındıktan sonra 1955'te projelerin hazırlanmasına karşın inşaatın başlaması ancak 1959 yılında gerçekleştirildi. O zamanın maliyeti ile bir milyon lira yöresinde bir harcamayla, bir merkez bina ve üç gözlem binası yaptırıldı. Gerekli tüm gözlem araçları yine Prof. Dr. Kreiken'in büyük gayretleriyle yurdışından hibe olarak temin edildi ve 26 Ağustos 1963 de düzenlediği uluslararası bir astronomi toplantısı ile Gözlemevi görkemli bir törenle resmen açıldı.